6 ویژگی والدین خوب

از دغدغه‌های اصلی پدر ومادرها در تمام خانواده‌ها، پرورش کودکان سالم است. پرورش فرزندانی که درآینده کمتر سراغ رفتارهای پرخطری مانند نوشیدن الکل، سیگارکشیدن، استعمال دخانیات و… بروند. فرزندانی که بتوانند به‌خوبی از پس مشکلات زندگی و پستی و بلندی‌ها برآیند و درزندگی درمسیر رشد و پیشرفت قرار بگیرند.در این مقاله تلاش شده تا با بیان ویژگی والدین خوب، و بیان نکته‌های اصلی در تربیت فرزندان، آینده بهتری را برای کل اعضای خانواده و جامعه رقم بزنیم. برای بهبود کیفیت رابطه با فرزندتان و آرامشی که در پی آن در ذهن و قلب‌تان جاری می‌شود با ما همراه باشید.

ویژگی والدین خوب چیست؟

رابطه سالم چه شکلی دارد؟ ارتباط باکیفیت چگونه شکل می‌گیرد؟ ویژگی والدین خوب چیست؟ چه رفتارهایی ازشکل‌گیری ارتباط ناسالم جلوگیری می‌کنند؟

پاسخ سوالات بالا می‌تواند کلید حل مشکلات ارتباط با فرزندان (و البته بسیاری از ارتباطات ما در زندگی) باشد.

والدین موفق رابطه‌ای سالم و سازنده با فرزندان‌شان دارند

قطعا داشتن والدین حمایتگر و ایجاد رابطه‌ سالم میان والدین و کودکان، نتیجه‌بخش است. کمبودهای احساسی می‌توانند باعث بروزمشکلات اساسی در آینده کودکان شود. امروزه به‌دلیل مشغله والدین، اغلب در سنین نوجوانی شاهد بروز رفتارهای پرخطر از فرزندان هستیم. ارتباط میان اعضای خانواده به‌دلیل بی‌حوصلگی و کمبود وقت، بدون کیفیت است. همچنین رابطه‌ ناکارآمد و ضعیف والد و کودک که والدین برای بهبود آن تلاشی نمی‌کنند، در آینده نتایج خوبی را به‌همراه نخواهد داشت.

فرزندان در سال‌های خاص و پرتنش نوجوانی، به‌دنبال ساختن هویت مستقل و موردپسندشان هستند. برای رسیدن به این هویت، ممکن است نیاز به فاصله گرفتن از والدین داشته‌باشند. اگر والدین حساسیت‌ها و نیازهای فرزندان‌شان را نشناسند، ممکن است واکنش‌های نامناسبی را بروز دهند. رفتارهای نادرستی که باعث ایجاد رابطه‌ای ناسالم و نادرست در آینده خواهند شد.

مهم‌ترین ویژگی والدین خوب، تلاش برای پایه‌گذاری یک رابطه سالم با فرزندان است. رابطه‌ای که با وجود پستی‌ها و بلندی‌هایش بتواند یک جای امن برای بازگشت فرزندان در دوران‌های خاص و بحران‌های زندگی باشد. والدین خوب به‌دنبال آموختن راه‌های ارتباط با فرزندان‌شان هستند.

پدر و مادرهایی که همواره تلاش می‌کنند با یادگیری، مشاوره و مطالعه روابط بهتری با فرزندان‌شان برقرار کنند، قابل تحسین هستند. زمان گذاشتن برای یادگیری، از بروز مشکلات اساسی در آینده جلوگیری می‌کند.

دکتر میشل آناستازی (مشاورخانواده): « ویژگی والدین خوب حمایت از فرزندان و برقراری تعادل در ارتباط با آن‌ها است.»

والدین خوب سوال می‌پرسند و به فرزندان اجازه سوال پرسیدن می‌دهند

ساندن (روانشناس) معتقداست، پذیرا بودن نسبت‌به سوالات فرزندان، ویژگی والدین خوب است. نوجوانان تقریبا برای همه‌چیز دنبال دلیل هستند. از قوانین اجتماعی و فرهنگ و سنت‌ها گرفته تا در مورد مسائل خاص و جزئی‌تر مانند روابط زناشویی و مواد مخدر.

ساندن می‌گوید که مهم‌ترین ویژگی والدین خوب، صحبت‌کردن با فرزندان در مورد روابط زناشویی، مواد مخدر و دیگر موضوعات حساس است. نوجوانان ترجیح می‌دهند این مسائل را از والدین خود بشنوند نه ازدوستان و رسانه‌ها. این درحالیست که به‌دلیل شرمی که فرزندان نسبت‌به پدر و مادر دارند، اغلب از بیان سوالات و نادانسته‌هایشان اجتناب می‌کنند. والدین در این‌گونه مسائل گاهی نیاز است که پیش‌قدم شده و خودشان برخی مسائل را مطرح کنند. دانستن میزان آگاهی فرزندتان می‌تواند محدوده اطلاعاتی که باید در اختیارش قرار دهید را مشخص کند. توجه به سن کودک، میزان کنجکاوی و… می‌تواند در این مسئله بسیار اهمیت داشته‌باشد.

البته نحوه سوال پرسیدن والدین، به اندازه واکنش آن‌ها به سوالات فرزندان اهمیت دارد. بسیاری از والدین سوالات‌شان را مانند تله مطرح می‌کنند. وقتی کودک در تله افتاد، شروع به نصیحت می‌کنند و تا حرفشان را به کرسی ننشانند و به زور به فرزندشان تحمیل نکنند، کوتاه نمی‌آیند که این کاری بسیار اشتباه در ارتباط با فرزند است.

پرسیدن سوالات به شکل باز بهترین روش است. سوالات باز، سوالاتی هستند که با چرا شروع نمی‌شوند و پاسخی توضیحی دارند. این سوالات با کلمه «چطور شد؟» یا «چی شد؟» آغاز می‌شوند و می‌توانند ارتباط عمیق‌تری را بین دو سمت ارتباط ایجاد کنند. پس از مطرح شدن سوال به شکل باز، فرد با میل و رغبت بیشتری داستانش را برایتان می‌گوید. او که کمتر خودش را در تنگنا احساس می‌کند، مکالمه طولانی‌تر و خلاقانه‌تری با شما خواهد داشت. نوجوان شما در جواب سوال باز مجبور نیست بله و خیر بیاورد. پرسیدن سوالات به شکل باز، هم‌چنین نشان می‌دهد که شما به شنیدن نظرات طرف مقابل‌تان علاقه‌مندید.

دنيل پرکينز پروفسور دانشگاه فلوريدا معتقد است که اگر از فرزندتان سؤالات بسته بپرسيد، دامنه‌ی جواب‌ها را محدود کرده‌ايد و فرزندان‌تان فکر می‌کنند شما از قبل جواب سوال را می‌دانید. بیان سوالات به شکل بسته، به‌مرور زمان باعث کوتاه شدن مکالمات میان شما و فرزندتان خواهد شد.

توجه ویژه به فرزندان و مهم دانستن نظرات آن‌ها، ویژگی والدین خوب است

نوجوانان دوست دارند در تصمیم‌گیری‌های مهم در خانواده مشارکت داشته باشند. ویژگی والدین خوب این است که به نوجوان‌شان اجازه می‌دهند در تصمیم‌گیری شرکت کرده و نظرشان را بیان کنند.

برخی نوجوانان بسیار اظهار می‌کنند که تنهایی را ترجیح می‌دهند. اما این نوجوان‌ها بیشتراز بقیه به توجه نیاز دارند. این مدل نوجوانان دوست دارند در کارها مشارکت داده شوند. کمک خواستن از آن‌ها و همکاری در انجام یک کار، به آن‌ها اعتماد به نفس می‌دهد و کمک می‌کند تا توانمندی‌هایشان را ببینند. والدین می‌توانند با این روش، نقش ارتباطات اجتماعی مفید در زندگی را به نوجوان‌شان به شکل عملی نشان دهند. زمانی که نوجوان بتواند با موفقیت کاری که برعهده اوست را انجام دهد، حس خوبی از دریافت توجه کافی، خواهد داشت.

دکترلاری جیسون بیش از 34 سال، در همایش‌هایی باعنوان «چگونه والدین خوب و شایسته باشیم؟» مباحث مختلفی را به والدین آموزش داده است. جیسون معتقد است که برای نوجوانان کیفیت وقتی که با والدین‌شان صرف می‌کنند، بسیار اهمیت دارد. بسیاری از نوجوانان می‌خواهند خودشان را مستقل نشان دهند. برخلاف آنچه که ابراز می‌کنند، آن‌ها نیاز به حمایت و توجه کمتری ندارند. این عدم تمایل، نشان از مطابق میل نبودن نوع ارتباط و دخالت‌های گاه به گاه و نامطلوب والدین است. با پرسیدن نظرفرزندتان و ایجاد تغییرات کوچک در راستای آن، می‌توانید در این مورد به شناخت بهتری از فرزندتان برسید.

پدر و مادر موفق با فرزندان‌شان وقت می‌گذرانند

بازی کردن، انجام کارهای خانه، سینما رفتن با فرزندان، شام خوردن با آن‌ها در رستوران، خرید کردن و … همگی می‌توانند فرصت‌های مناسبی برای وقت گذراندن با اعضای خانواده باشد. والدین خوب به‌دنبال ایجاد زمان مناسب برای گردهم‌آیی‌های خانوادگی هستند. آن‌ها موقع صرف شام تلویزیون را خاموش کرده، گوشی همراه را کنار گذاشته و با یکدیگر صحبت می‌کنند. صحبت در مورد اتفاقات روز، بیان نظرات و دیدگاه‌ها در مورد مسائل مختلف، باعث نزدیکی بیشتر والدین به فرزندان می‌شود و ارتباط سالم‌تری را شکل می‌دهد.

می‌توانید لیستی از کارهای مورد علاقه‌ خودتان و فرزندتان تهیه کنید و با هم برای انجام دادن هفتگی یا ماهیانه آن‌ها برنامه بریزید. برنامه‌ریزی برای گذارندن وقت با فرزندان، مشورت با آن‌ها در مورد چگونگی این گذران وقت، به شما و فرزندتان کمک‌ می‌کند ارتباط عمیق‌تری را تجربه کنید.

تنها چیزی که در گذراندن وقت با فرزندان اهمیت دارد، کیفیت آن است. ممکن است به‌عنوان والد، تنها ۱۰ دقیقه  در روز در کنار فرزندتان باشید، اما اگر در همین ۱۰ دقیقه فرزندتان احساس کند که واقعا برای او اهمیت قائل هستید، کافی است.

والدین خوب آداب گفتگو را رعایت می‌کنند و شنوندگان خوبی هستند

همه انسان‌ها دوست دارند مورد احترام واقع شوند و کودکان و نوجوانان نیز از این قاعده مستثنی نیستند. بسیاری والدین هنگامی که سرگرم تماشای مسابقه فوتبال هستند، یا در تلفن همراه‌شان خبرها را چک می‌کنند، متوجه صحبت فرزندشان نمی‌شوند. آن‌ها را سرسری رد می‌کنند یا اینکه کارها و حرف‌های آن‌ها را به بعد موکول می‌کنند. این.ها انواع مدل‌های بی‌احترامی به کودکان است. کافیست خودمان را جای آن‌ها بگذاریم و ببینیم چقدر احساس بدی را تجربه می‌کنند.

از طرف دیگر والدین تمام مدت به‌دنبال یک فرصت برای نصیحت‌کردن و پند دادن به فرزندان‌شان هستند. کافی است که با او وارد گفتگو شوند، متکلم وحده می‌شوند و اجازه صحبت و بیان نظر به وی نمی‌دهند.

از اصلی‌ترین آداب گفتگو شنیدن است. ما باید شنیدن را تمرین کنیم. شنیدن به ما کمک می‌کند تا منظور طرف مقابل را بهتر متوجه شویم. زمانی که حرف طرف مقابل‌مان تمام شد، می‌توانیم با تکرار حرف او، کلمات را بهتر تحلیل کنیم و در انتها دلیل مخالفت یا موافقت و یا آنچه فکر می‌کنیم درست است، را بیان کنیم.

وقتی فرزندتان شنیده شود، بهتر شما را می‌شنود. ارتباط سالم‌تری خواهید داشت و در نتیجه می‌توانید به این امیدوار باشید که در آینده نیز شما را به‌عنوان شنونده حرفهایش انتخاب کند. فرزندتان در روزهایی که در انواع بحران‌های اجتماعی درگیر می‌شود، شما را برای هم‌صحبتی انتخاب می‌کند.

دکترجيسون در این مورد می‌گوید که قضاوت نکردن کار سختی است. اما به‌عنوان والدین سعی کنید در ارتباط با فرزندان‌تان صبور باشید. شما می‌توانید در پاسخ دادن خود تأخير بيندازيد. صبر كنيد تا نوجوان حرفش را به‌طور کامل بیان کند.

دکتر جیسون چند جمله را برای یک مکالمه‌ی بهتر برای والدین پیشنهاد می‌دهد، جملاتی که به شما کمک می‌کند موقعیت را بهتر بفهمید و برای فکرکردن حین گفتگو زمان بخرید:

• بعضي چيزهايی که گفتی برای من قابل فهم نيست.
• من متوجه نمی‌شوم.
• اجازه بده در مورد حرف‌هايت فکر کنم.
• اين صحبت را بعدا ادامه می‌دهيم.

همدلی، مهارت مهم‌ترین ویژگی والدین خوب است

همدلی، یکی از ده مهارت اصلی زندگی است. مهارت‌های اصلی زندگی از سوی سازمان بهداشت جهانی انتخاب شده‌اند و داشتن این مهارت‌ها نشان‌دهنده سلامت روانی افراد است و همچنین موفقیت افراد را در تمام جنبه‌های زندگی تضمین می‌کند.

همدلی یعنی «درک و فهمیدن شرایط دیگران»، بدون اینکه صرفا آن شرایط را از نزدیک لمس کرده باشیم. احترام به دیگران و پذیرش تفاوت‌های فردی، مهم‌ترین پیش‌نیاز یادگیری همدلی است.

مهارت همدلی دو بعد دارد. بعد اول آن شناخت انواع احساسات و حالات دیگران  و بعد دوم توانایی ابراز پاسخ مناسب به احساسات درک شده است.

والدین خوب موقعیت‌های مختلفی که فرزندشان در آن قرار‌می گیرند را به‌خوبی درک می‌کنند، واکنش‌ها و احساسات او را می‌پذیرند و با او همدلی می‌کنند. این همدلی، فرزندان را به برقراری ارتباط بیشتر با والدین ترغیب می‌کند.

پرکینز توصیه می‌کند که والدین باید برای لحظه‌ای حس بزرگتر بودن را فراموش کنند و احساسات و تفکرات فرزندشان را احساسات و تفکرات خودشان درنظر بگیرند.

البته همدلی به معنی موافقت همیشگی با فرزندان نیست. تنها معنی آن پذیرش و به رسمیت شناختن نظرات آن‌هاست. اگر این روش را امتحان کنید، خواهید دید که با گذشت زمان هربار که صحبت‌ می.کنید، مکالمه‌تان با حس بهتری پیش می‌رود.

والدین خوب به بیان شکست‌ها و تجربه‌ها و ایجاد صمیمیت می‌پردازند

والدین خوب خودشان را بری از هرگونه خطا و عیب نمی‌دانند. همه ما عیب‌هایی داریم و با وجود پدر و مادر شدن، اشتباهاتی را مرتکب می‌شویم. اینکه بدانید در گذشته اشتباهاتی داشته‌اید و همچنان ممکن است اشتباه کنید، شما را کمی آرام‌تر می‌کند و می‌توانید در مورد شکست‌ها و تجربه‌های تلخ، به فرزندتان حق بدهید.  شنیدن خاطرات گذشته شما، هرچند غم‌انگیز و دردناک می‌تواند فرزندتان را به شما نزدیک‌تر کند. او حالا شما را دست‌نیافتنی نمی‌بیند و با شما احساس صمیمیت می‌کند.

می‌توانید بیان تجربه‌های گذشته را با کمی طنز و شوخی همراه کنید. گاهی بد نیست کمی به خودتان بخندید. شوخی‌ کردن در مورد این خاطرات، حس شما را نسبت‌به آن خاطرات تغییر می‌دهد. دانستن اشتباهات و تجربه‌های شما برای فرزندتان هم می‌تواند بسیار آموزنده و مفید باشد.