۰ تا ۱۰۰ فرزندپروری؛ آموزش جامع پرورش صحیح فرزند
فرزندپروری واقعاً چیست؟ اغلب، وقتی مردم در انتظار اولین فرزندشان هستند، هیجانزده میشوند و سؤالاتی برایشان پیش میآید. سؤالاتی از جمله: والدین بودن به چه معنی است؟ درک ماهیت فرزندپروری میتواند به شما در تربیت صحیح فرزندانتان کمک کند. من دکتر مانی سلیمانی در این آموزش میخواهم در مورد فرزندپروری صحبت کنم. اگر شما هم میخواهید والدین خوبی باشید، در ادامه این آموزش همراه من بمانید.
فرزندپروری چیست؟
بررسی تعریف والدین در فرهنگ لغت میتواند یک شروع مفید برای درک فرزندپروری باشد. با استفاده از ترکیبی از تعاریف منابع رسمی، میتوان گفت که تعریف فرزندپروری شامل عناصری مانند موارد زیر میشود:
- فرآیند تربیت کودک از بدو تولد تا دوران جوانی
- مراقبت و پرورش کودک
- انجام مسئولیتهای والدینی که همراه با تربیت فرزند است
- عمل مراقبت از کودک به جای ارتباط بیولوژیکی با کودک
- ایجاد محیطی سالم در حین رشد کودک؛ انجام اقداماتی برای تضمین رشد اجتماعی و آموزش که با ارزشهای شما همسو باشد.
- فراهمکردن یک زندگی عادی با ثبات مالی
- سازگاری با نیازهای در حال تغییر کودک در حین رشد و تکامل
این تعاریف، دقیق و مفید هستند و بینشی در مورد اینکه فرزندپروری چیست، ارائه میدهند. در واقع تعریف فرزند پروری به صورت یک چک لیست ارائهشده که میتواند کمک بسیاری به شما کند.
مسئولیتهای پدر و مادر در پرورش فرزند
حال که میدانیم فرزند پروری چیست، نوبت به مسئولیتهای پدر و مادر میرسد. مسئولیتهای والدین را میتوان به ترتیب زیر بیان کرد:
- توجه به نیازهای فرزندان
- آموزش مهارتهای اجتماعی، عاطفی و شناختی به فرزندان
- تأمین سرپناه، غذا و بهداشت اولیه
- محافظت از فرزند خود در برابر هرگونه آسیبی
- نامگذاری فرزند
بسیاری از مسئولیت های خاص دیگر وجود دارد که والدین باید آنها را بر عهده بگیرند، اما اینها مسئولیت های اساسی هستند که برای همه اعمال می شود. آنها به عنوان یک پایه خوب عمل می کنند که والدین می توانند در هنگام کشف مسئولیت های خاص تری که لازم است و برای فرزندشان اعمال می شود، روی آن بنا کنند.
رویکردهای مختلف به فرزندپروری
اغلب تصور میشود که ۴ رویکرد اصلی برای فرزندپروری وجود دارد و به شرح زیر هستند:
فرزندپروری مقتدرانه: این احتمالاً «ایدهآلترین» سبک فرزندپروری است، زیرا شامل والدین حامی میشود که از نظر عاطفی در دسترس هستند؛ اما همچنان در صورت نیاز محدودیتهایی را تعیین میکنند. آنها محکم اما منصف هستند و انتظارات خود را بیان میکنند و توضیح میدهند که چرا برخی رفتارها، منفی و برخی دیگر مثبت تلقی میشوند.
فرزندپروری مستبدانه: به طور کلی فرزندپروری مستبدانه بسیار سختگیرانه شناخته میشود. اغلب به عنوان راهی برای فرزند پروری در نظر گرفته میشود که معمولاً موفقیتآمیز نیست، زیرا ایجاد توقعات بالا بدون ارائه توضیحات میتواند باعث رفتارهای ناشایست، ناهنجار و ناخواسته کودکان شود.
فرزندپروری سهلانگارانه: میتوان گفت که این سبک از فرزند پروری دقیقاً برعکس فرزند پروری مستبدانه است. در این سبک، کودکان بیش از حد اجازه دارند که فرمانروایی کنند؛ به این معنی که خواستههای والدین بسیار کمتر از خواستههای فرزند خواهد بود.
فرزندپروری غفلتآمیز: این نوعی از فرزند پروری است که به هیچ عنوان نباید دنبال شود. غفلت والدین شامل بیتفاوتی نسبت به کودک توسط والدین میشود و در نتیجه به نیازهای اساسی کودکان پاسخ داده نمیشود.
اصول فرزندپروری و پرورش صحیح کودک
- کاری که انجام میدهید مهم است؛ این را هر روز به خود بگویید. نحوه رفتار و پاسخ شما به فرزندتان باید به صورت آگاهانه انجام شود. شما باید همواره از خود بپرسید: تصمیم من چه تأثیری بر فرزندم خواهد داشت؟
- شما نباید به فرزند خود بیش از حد محبت کنید؛ وقتی صحبت از محبت به میان میآید، نباید به فرزندتان طوری محبت کنید که لوس شود! با محبت بیش از اندازه باعث میشوید فرزندتان، لوس به بار بیاید که این باعث بروز مشکلات جدی در آینده مانند توقعات بیجا، عدم اعتمادبهنفس، عدم اتکا به خود و … میشود.
- در زندگی فرزندتان مشارکت داشته باشید؛ مشارکت در کارهای فرزند، زمان میبرد و کار سختی است و اغلب به معنای تجدید نظر و تنظیم مجدد اولویتهای والدین است. این امر بدین معنی است که خواستههای خود را برای خواستههای فرزندتان قربانی کنید. شما باید از نظر روحی و جسمی در کنار فرزندتان باشید.
- زندگی خود را با فرزندتان تطبیق دهید؛ وقتی صاحب فرزند میشوید، دیگر شما در اولویت نیستید و باید زندگی خود را با فرزندتان تطبیق دهید.
- قوانین خاصی را برای فرزندتان ایجاد کنید؛ اگر رفتار فرزندتان را در دوران کودکی مدیریت نکنید، وقتی بزرگتر میشود و شما در کنار او نیستید، در مدیریت کارهای خود با مشکل مواجه خواهد شد. در هر ساعتی از شبانه روز باید بتوانید به این ۳ سؤال پاسخ دهید: فرزند من کجاست؟ چه کسی با فرزند من است؟ فرزند من چه میکند؟ قوانینی که شما به فرزند خود میآموزید، قوانینی که او برای خودش تنظیم میکند را شکل خواهند داد. پس سعی کنید شما الگوی فرزندتان باشید و با تنظیم قوانین، نحوه مدیریت کارها را به او بیاموزید.
- استقلال فرزندتان را تقویت کنید؛ تعیین محدودیتها در ایجاد حس استقلال به کودک شما کمک میکند. شما با تشویق او برای انجام کارها، به فرزندتان کمک میکنید تا مستقل بار بیاید.
- ثابت قدم باشید؛ اگر قوانین شما از روزی به روز دیگر به شکل غیرقابل پیش بینی متفاوت است یا اگر قوانین را به صورت متناوب اجرا میکنید، بدرفتاری فرزندتان تقصیر شما خواهد بود، نه او! مهمترین ابزار انضباطی شما، ثبات است. قوانین غیرقابل مذاکره خود را شناسایی کنید؛ بدین ترتیب اختیارات شما بیشتر میشود. با ثبات به فرزند خود میآموزید که قوانینی وجود دارد که هیچ وقت تغییر نخواهد کرد.
- از تنبیه خشن بپرهیزید؛ یکی از بدترین تنبیههایی که والدین استفاده میکنند، تنبیه بدنی کودک است. کودکانی که کتک میخورند، بیشتر مستعد دعوا با کودکان دیگر هستند. آنها قلدر خواهند بود و احتمال بیشتری دارد که از پرخاشگری برای حل اختلاف با دیگران استفاده کنند.
- قوانین و تصمیمات خود را توضیح دهید؛ والدین خوب انتظاراتی دارند که میخواهند فرزندشان برآورده کند. به طور کلی، والدین به کودکان خردسال بیش از حد توضیح داده و به نوجوانان خیلی کم توضیح میدهند. درک آنچه برای شما واضح است، ممکن است برای یک نوجوان ۱۲ ساله دشوار باشد. او تجربه شما را ندارد. بدین ترتیب باید سعی کنید همواره دلیل قوانین و تصمیمات خود را به کودک توضیح دهید
- با فرزندتان با احترام رفتار کنید؛ بهترین راه برای دریافت رفتار محترمانه از کودکتان این است که با او محترمانه رفتار کنید. شما باید همانطور که با افراد بزرگسال رفتار میکنید، با کودک خود هم محترمانه برخورد کنید؛ مؤدبانه با او صحبت کنید. به نظر او احترام بگذارید. وقتی با شما صحبت میکند، او را توجه کنید با او مهربانانه رفتار کنید. سعی کنید تا زمانی که میتوانید او را راضی کنید. بچهها با دیگران همانطور رفتار خواهند کرد که والدینشان با آنها رفتار میکنند. رابطه شما با فرزندتان پایه و اساس روابط او با دیگران است.
مهارتهای فرزندپروری
تعجبآور نیست که برخی از تکنیکهای فرزندپروری، نتایج بهتری نسبت به سایر روشها دارند. به طور کلی، همه والدین میخواهند فرزندانشان شاد و سالم باشند؛ اما مهارتهای فرزندپروری در اینجا به میان میآید که باعث داشتن یک کودک شاد و سالم میشوند.
در ادامه مهارتهای فرزند پروری را به شما معرفی میکنیم:
1. نشان دادن عشق و محبت
نشان دادن عشق، مهارت شماره یک است که باعث داشتن فرزندی شاد و سالم میشود. این مهارت شامل نشان دادن عشق، حمایت و پذیرش بیقید و شرط میشود. همچنین این مورد بر اهمیت وقت گذرانی با تک تک فرزندتان تأکید میکند.
2. مدیریت استرس
نه تنها شما باید بتوانید استرس خود را مدیریت کنید، بلکه باید تکنیکهای مدیریت استرس و حفظ آرامش را به کودکتان هم آموزش بدهید.
3. حفظ مهارتهای ارتباطی
موفقیت در این زمینه به این معنی است که شما مهارتهای ارتباطی سالم را با افراد دیگر (همسر، افراد مهم، والدین، همکاران، خانواده و …) الگوسازی کرده و حفظ میکنید. فرزندان با دیدن شما، ارتباط خود با سایر افراد جامعه را شکل میدهند و آن را حفظ میکنند.
4. خودمختاری و استقلال
شما باید به فرزندتان، خودمختاری و استقلال را آموزش بدهید. شما میتوانید به فرزندانتان نشان دهید که به تواناییهای آنها احترام میگذارید و به آنها اعتقاد دارید.
5. آموزش و یادگیری
آموزش به کودکان برای یادگیری مادامالعمر از خانه آغاز میشود. بدین ترتیب کاری میکنید که فرزندتان تا آخر عمر خود هر چیزی را که میبیند، یاد بگیرد و این باعث موفقیتهای درسی و شغلی خواهد شد.
6. مهارتهای زندگی
تأمین نیازهای فرزندتان و برنامهریزی برای آینده او در این دسته قرار میگیرد. این مورد شامل این میشود که به فرزندتان نشان دهید چگونه موانع و چالشها را به طور مثبت ببیند که به او کمک میکند انعطافپذیری و پشتکار داشته باشد.
7. مدیریت رفتار
برای اینکه پدر و مادر خوبی باشید، باید رفتار خود را مدیریت کنید. شما باید از نظم و انضباط مثبت استفاده کنید. تنبیه بدنی و خشن را کنار بگذارید و به فرزند خود نشان دهید که برای شما مهم است. بدین ترتیب میتوانید کاری کنید که حتی بدون تنبیه سختگیرانه هم فرزندتان متوجه کار اشتباه خود شود.
8. سبک زندگی سالم
به سراغ سبک زندگی سالم بروید که شامل ورزش و انتخابهای تغذیهای مناسب برای خودتان و فرزندانتان میشود.
9. رشد معنوی و/یا مذهبی
همواره سعی در حمایت از رشد معنوی و/یا مذهبی فرزند خود داشته باشید.
10. حفظ امنیت
همواره حواستان به امنیت فرزند خود باشد. این مورد شامل تعیین مرزها و محدودیتها، آگاهی از فعالیتها و شناختن دوستان او میشود. همچنین موارد بهداشتی و امنیتی را به کودک خود بیاموزید؛ ضدعفونیکردن دستها و وسایل، استفاده از کلاه ایمنی هنگام دوچرخهسواری، آموزش نحوه عبور از خیابان و … .
در یک کلام:
در این مقاله سعی کردیم در مورد فرزندپروری صحبت کنیم و اصول و مهارتهای آن را برایتان بیان کردیم. از اینکه تا انتهای مقاله با ما همراه بودید، از شما متشکریم. امیدواریم اطلاعات مورد نظر خود را به دست آورده باشید.
اگر دنبال رشد هوش و استعداد فرزندتون هستید و هدفتون پرورش کودکی نابغه ست پیشنهاد میکنم اطلاعات این آموزش های ویدیویی فوق العاده رو هم ببینید:
پرسش و پاسخ
فرزند پروری چیست؟
فرآیند تربیت کودک از بدو تولد تا دوران جوانی
مسئولیت هلی پدر و مادر در تربیت فرزند چیست؟
توجه به نیازهای فرزندان – آموزش مهارتهای اجتماعی، عاطفی و شناختی به فرزندان – تأمین سرپناه، غذا و بهداشت اولیه – محافظت از فرزند خود در برابر هرگونه آسیبی – نامگذاری فرزند